Actueel

image

SeederDeBoer leest… Ethics and Public Policy

In het werk als consultant kom ik regelmatig in aanraking met (gevolgen van) beleidskeuzes. Het ligt voor de hand dat veelbesproken vraagstukken die hiermee gepaard gaan, gaan over thema’s als bedrijfsvoering en financiën. Aan beleidskeuzes zijn ook vaak allerlei ethische vraagstukken verbonden. Toch lukt het filosofen vaak slecht om aan te sluiten bij het publieke debat. Wolff toont in zijn boek de kloof tussen filosofie en beleid en laat zien hoe morele argumenten een bijdrage kunnen leveren in beleidsdebatten.

SeederDeBoer leest….

 

Titel: Ethics and Public Policy

Auteur: Jonathan Wolff

Uitgever: Routledge, Londen

Jaar van verschijning: 2011

Aantal pagina’s: 240

 

 

 

Beleid en ethiek

Tijdens mijn studie Bestuurskunde leerde ik over de mechanismen die een rol spelen bij de ontwikkeling van publiek beleid. Verschillende modellen geven inzicht in het beleidsproces en in de invloed van macht en timing op de beïnvloeding van beleid. Ik miste desondanks diepgang in de ethische beweegredenen achter dit proces – welke morele argumenten zijn geschikt om beleid(swijzigingen) te onderbouwen? Om deze reden heb ik een minor in de politieke filosofie gevolgd, waarbij ik leerde wat verscheidene filosofen ons leren over thema’s als rechtvaardigheid, gelijkheid en vrijheid. In de praktijk blijkt het echter lastig om de ethische theorieën te verbinden aan beleidsontwikkeling, zoals Wolff in zijn boek omschrijft.

De kloof

Wolff participeerde als ethicus in meerdere adviescommissies en was aangesteld om beleidsadvies te geven over thema’s als gokken, drugs en dierproeven. Hij merkte dat het moeilijk was om vanuit zijn rol te spreken, aangezien de geldende morele theorieën vaak strijdig zijn in deze beleidsvelden. Zo komen het utilisme[1] en de deontologie[2] tot verschillende conclusies als het gaat om het waarderen van een mensenleven, een vraag die op de achtergrond speelt bij veiligheidsbeleid en in de gezondheidszorg. Waar het in de filosofie gebruikelijk is om deze onenigheid verder uit te diepen, moet er bij beleidsvorming een keuze gemaakt worden. Hierbij gaat het er met name om welk beleid het meeste draagvlak heeft, zelfs wanneer dit draagvlak is gebaseerd op een middenweg tussen verschillende ethische overtuigingen. Hierbij moet uitgegaan worden van de status quo, iets waar morele theorieën geen rekening mee houden.

Bottom-up

Vanwege deze kenmerken van beleidsvorming, pleit Wolff voor een bottom-up benadering van toegepaste ethiek. In plaats van te starten bij een specifieke ethische theorie begin je met het begrijpen van het beleidsveld en de discussie die speelt. Het filosofisch gedachtegoed kan vervolgens helpen om dit dilemma verder uit te diepen, zodat helder wordt op welke ethische grondslagen de verschillende standpunten gebaseerd zijn. Vervolgens kunnen beleidsmakers zoeken naar een alternatief, in de vorm van een aanpassing van de status quo waarmee rekening gehouden wordt met verschillende standpunten.

De filosofische discussie rondom dierproeven focust zich bijvoorbeeld op de vraag of dieren wel of geen rechten hebben. Gekeken naar het draagvlak in de samenleving en de huidige wet- en regelgeving, is de vraag interessanter met welke eigenschappen (intelligentie/sociabiliteit/pijnbeleving/moraliteit) van dieren rekening gehouden moet worden bij dierproeven. In zijn boek past Wolff de bottom-up benadering toe voor verschillende thema’s, zoals gokken, veiligheid, criminaliteit en de gezondheidszorg.

Verbinding

Het boek Ethics and Public Policy heeft mij laten zien hoe je ethiek en beleid met elkaar kan verbinden. Door het behandelen van een aantal kenmerkende vraagstukken biedt het boek inzicht in de morele complexiteit van de dilemma’s waar wij als samenleving voor staan. Ik vind het belangrijk hierover te leren op een manier die niet te ver afstaat van de werkelijkheid. Dit helpt mij de verschillende standpunten bij alledaagse dilemma’s beter te begrijpen en bij het vormen van mijn eigen visie, wat de basis is van integer handelen.

Ben je geïnteresseerd geraakt in het boek?

Bestel het boek hier

[1] Het utilisme beoordeelt de morele waarde van een handeling op haar effect op het algemeen nut.

[2] De deontologie gaat uit van algemene gedragsregels. Daden worden hierin niet gerechtvaardigd door hun gevolgen.