Actueel

image

Heeft data de toekomst of vallen we ten prooi aan de ‘datagraaiers’?

Kunnen algoritmes ons gedrag voorspellen en in hoeverre mogen bedrijven en overheden op hun resultaten vertrouwen? Woensdag 7 maart sprak onze collega Lotte Hart hierover tijdens een panelgesprek in de Stadsschouwburg van Amsterdam. happyChaos organiseerde samen met Vrij Nederland de thema-avond Schaduwmacht. Naast collega Lotte spraken auteur en filosoof Maxim Februari, Hans de Zwart, directeur van Bits of Freedom, onderzoeksjournalist Tim Staal, advocaat Axel Arnbak en journalist Franka Rolvink Couzy over dit onderwerp.

Datagraaiers

Aanleiding voor dit gesprek is het onderzoek van Tim Staal van Investico over de manier waarop incassobureaus handelen in persoonsgegevens. Databedrijven van incassobureaus gebruiken de data die zij hebben om de kans te voorspellen dat een individu betalingsproblemen zal krijgen. Op basis van voorspellende variabelen als ‘heeft eerder een rekening niet op tijd betaald’, of ‘woont in een buurt waarin veel betalingsfraude voorkomt’ deelt een classificatiemodel scores uit: rood, oranje, groen. Deze financiële ‘scores’ worden verkocht aan commerciële partijen, die op basis van de score besluiten een klant wel of niet een lening te verstrekken. Het gevolg: je kunt geen nieuw telefoonabonnement afsluiten, omdat je ooit je energierekening 2 weken te laat hebt betaald en daardoor een ‘oranje’ score hebt gekregen.

Betekent dit dat data en data-analyse inherent slecht zijn, moeten we waken voor de ‘dataficering’ van onze samenleving? Nee, zeker niet. Het is juist een positieve ontwikkeling dat meer en meer bedrijven data gebruiken bij het nemen van beslissingen, zo beargumenteert onze collega Lotte in het gesprek.

Intuïtie + data = betere beslissingen

Wij zijn niet zo goed in het nemen van beslissingen: we doen allerlei aannames, zijn niet in staat grote hoeveelheden informatie te overzien en laten ons beïnvloeden door niet-relevante zaken. Zeker als het gaat om complexe of nieuwe situaties zijn onze hersenen een slechte graadmeter voor het nemen van beslissingen.

Als we – voordat we een beslissing nemen – onze aannames toetsen met data, blijkt dat we veel betere beslissingen nemen. Dit is waarom bedrijven tegenwoordig zoveel data verzamelen: ze gebruiken die data om analyses te doen en zo betere beslissingen te nemen. En dat werkt. Grofweg geldt tegenwoordig: hoe meer een bedrijf op basis van data beslissingen neemt, hoe succesvoller het bedrijf.

In ons dagelijks leven worden we allemaal geconfronteerd met de voordelen en nieuwe mogelijkheden die het gebruiken van slimme data-analyses bij het nemen van beslissingen oplevert. Data levert bijvoorbeeld een grote bijdrage aan verbeteringen in de zorg. In een recent experiment slaagde een computeralgoritme erin 90% van de gevallen van longkanker waarmee het werd geconfronteerd juist te diagnosticeren. Menselijke longartsen hadden het maar in 50% van de gevallen bij het juiste eind. Door het gebruik van algoritmes en data als een ‘second opinion’ in de medische wereld worden ziektes opgespoord die dokters anders zouden missen.

Elke dag maken we dankbaar gebruik van systemen en technieken die gebaseerd zijn op data-analyse. Navigatiesystemen die rekening houden met files, zelfrijdende auto’s en alle stappen daarnaartoe (adaptive cruise control, lane assist, etc), slimme energiemeters, spraakherkenning op je telefoon, virusscanners op de PC, enzovoort. Steeds meer processen worden mogelijk gemaakt door analyse van grote hoeveelheden data en dat levert ons een hoop voordeel op.

De wet AVG, wat doen we ermee?

De conclusie van het debat is dan ook niet dat we moeten wegblijven van data-analyse. Wel moeten we, zeker wanneer het gaat om persoonlijke data, waken voor de balans tussen de voordelen van data-analyse aan de ene kant en de beperkingen van data met name als het gaat om ethische vraagstukken aan de andere kant. De beweging naar meer gebruik van data bij het nemen van beslissingen is goed, maar moet niet ten koste gaan van onze privacy.

Om de balans te bewaren is het belangrijk dat er meer kennis komt over data en dat er goed toezicht wordt gehouden op het gebruik van persoonsgegevens door bedrijven. De wetgeving hiervoor is er: op 25 mei 2018 wordt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) van kracht. Deze Europese wetgeving stelt strenge eisen aan het verwerken van persoonsgegevens door bedrijven. Ook jouw persoonlijke financiële score kan worden gezien als een persoonsgegeven. De incassobedrijven uit het onderzoek van Tim Staal zijn dus in overtreding van de privacywet. Het panel is het volledig met elkaar eens: streng toezicht op de naleving van deze wet is gewenst. Daarmee behouden we de voordelen van data en data-analyse bij het nemen van beslissingen, maar voorkomen we dat ‘datagraaiers’ vrije hand hebben met onze persoonsgegevens.

Wilt u meer weten over onze visie op data- en data-analyse? Of bent u benieuwd naar de mogelijke toepassingen van data binnen uw bedrijf? Neem dan contact op met ons via data@seederdeboer.nl